W dniach 18–20 lipca 2025 roku w Wolińskim Dworku odbędzie się XIII Międzynarodowa Konferencja Naukowa Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego. Wydarzenie jest współorganizowane przez Gminę Wolin, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Muzeum Regionalne im. Andrzeja Kaubego w Wolinie. Zapraszamy wszystkich do wzięcia udziału w obradach!
Niespełna dwadzieścia lat temu w Wolinie miała miejsce pierwsza Sesja Naukowa Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego. Na przestrzeni dwóch dekad konferencja stała się ważnym forum wymiany myśli i poglądów naukowców, prowadzących badania nad zjawiskami i zagadnieniami obecnymi w strefie Bałtyku – od czasów najdawniejszych po współczesność. Od samego początku kluczową rolę w jej organizacji odgrywali pracownicy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – zwłaszcza prof. dr hab. Maciej Franz, kierownik Pracowni Historii Wojskowej na Wydziale Historii UAM. Pokłosiem cyklicznych spotkań w Wolinie jest 16 tomów publikacji pokonferencyjnych, opublikowanych w serii wydawniczej pt. „Mare Integrans”.
Tematem przewodnim tegorocznej edycji konferencji jest „Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego”, a będą w niej uczestniczyć przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych, badacze akademiccy i niezależni z kraju oraz zagranicy. Spotkanie to będzie również okazją do promocji świeżo wydanego 17 tomu książki z serii „Mare Integrans”. Zaplanowano także oprowadzanie kuratorskie po wystawie czasowej „Miecze Europy”, eksponowanej w wolińskim muzeum. Uroczyste otwarcie obrad już w piątek, 18 lipca o godz. 12:00 w Centrum Współpracy Międzynarodowej „Woliński Dworek”, ul. Zamkowa 24a. Wszystkich chętnych zapraszamy do udziału w wydarzeniu – wstęp jest wolny!
Nasze Muzeum udostępniło niedawno nową wystawę czasową, której kuratorem jest Igor D. Górewicz. Wcześniej była ona prezentowana między innymi w Gdańsku, Szczecinie, Białymstoku, Wrocławiu, Gnieźnie i Biskupinie. Jak ocenili ją tamtejsi zwiedzający i muzealnicy?
Ekspozycja przedstawia genezę i rozwój europejskich mieczy na przestrzeni ponad trzech tysiącleci – od epoki brązu po nowożytność. Ukazuje ona ten rodzaj broni białej w szerokim kontekście historycznym, geograficznym, a także kulturowym i społecznym. Wszak był on nie tylko orężem, lecz pełnił również wiele innych funkcji, np. ceremonialną czy symboliczną. „Przez całą swoją historię miecz był potężnym symbolem wojowniczości, siły, męstwa, honoru, dostojeństwa, wysokiego statusu i władzy” – czytamy w opisie wystawy.
Prezentuje ona zarówno tajniki technologii produkcji mieczy (z zakresu metalurgii i kowalstwa), jak i szczegóły ich budowy, a także objaśnia naukowe typologie dawnej broni białej. Jak napisał w recenzji Kamil Kaniuka, „wystawa jest świetna, subtelnie prowadzi obserwatora przez najważniejsze węzłowe punkty rozwoju tego oręża w sposób ciekawy i przystępny, a bronioznawca znajdzie pod gablotami informacje na temat źródeł, z których czerpał autor. Dodatkowo okraszenie wystawy elementami multimedialnymi (…), będącymi na wyciagnięcie ręki odbiorcy, robi duże wrażenie na zwiedzających”.
Na wystawie możemy obejrzeć ponad 60 egzemplarzy broni białej: od sztyletów, poprzez miecze, tasaki i pałasze, po rapier czy szpadę. Uzupełnia je uzbrojenie ochronne: tarcze, pancerze, hełmy i rękawice. „To wszystko oczywiście repliki, ale z oryginalnych materiałów i wykonane w oryginalnych technikach, często wręcz pochodzące z tych samych miejsc. Jeśli więc pokazujemy miecz brązowy, to jest on rzeczywiście odlany z brązu, jeśli stalowy, to chodzi o kutą i hartowaną tradycyjnymi metodami broń” – stwierdził Piotr Januszek z Muzeum Wojska w Białymstoku.
Katalogiem wystawy jest album autorstwa Igora D. Górewicza pt. „Miecze Europy” – o jego poczytności świadczy fakt, że doczekał się już drugiego wydania (niestety, oba nakłady są już wyprzedane). Książka zebrała dobre recenzje – w jednej z nich Mariusz Samp napisał, że twórca „zaadresował ją do szerokiego kręgu czytelników, nie tylko do specjalistów, ale również dla pasjonatów omawianego zagadnienia. Autor doskonale wywiązał się z realizacji swego zadania, albowiem w jego publikacji znaleźć mogą cenne informacje zarówno naukowcy zawodowo parający się rekonstruowaniem historii uzbrojenia, jak również liczni sympatycy militariów”.
Wracając do samej wystawy, należy dodać, że są na niej prezentowane również trzy instalacje przestrzenne: „Węzeł Gordyjski”, „Ekskalibur” i „Miecze Grunwaldzkie” oraz film edukacyjny. Tak podsumowała ekspozycję osoba, zwiedzająca ją wraz z dziećmi w gnieźnieńskim Muzeum Początków Państwa Polskiego: „Wspaniale, że można było zobaczyć te przeróżne miecze, przypomnieć sobie jakie miały znaczenie, bo zapomina się, że aż tyle historii i legend wiąże się nimi”.
Zwiedzanie wystawy czasowej „Miecze Europy” trwa około godziny. Za wstęp na tę ekspozycję muzeum w Wolinie nie pobiera dodatkowej opłaty – jest ona dostępna w cenie standardowego biletu. A gdyby komuś i ta kwota zdawała się wygórowana, zapraszamy w każdy wtorek, kiedy wstęp do naszej placówki jest bezpłatny. Na koniec informujemy, że oprócz opisanej wystawy, udostępniliśmy również w osobnej gablocie dwa oryginalne średniowieczne miecze.
Opublikowany niedawno przez nasze Muzeum pierwszy tom serii wydawniczej „Nad Dziwnę i Świnę” otrzymał wyróżnienia w dwóch ogólnokrajowych konkursach.
W 18. edycji konkursu na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA 2025 publikacja została wyróżniona za opracowanie edytorskie. Konkurs ten jest organizowany przez Oficynę Wydawniczą Politechniki Warszawskiej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego oraz Fundację Historia i Kultura. W tegorocznej edycji eksperckie Jury (pod przewodnictwem prof. dr hab. Elżbiety Zybert) oceniło 189 książek zgłoszonych przez 71 wydawców. Nagrody i wyróżnienia wręczono 16 maja 2025 roku w Audytorium Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, podczas Międzynarodowych Targów Książki.
Z kolei w jubileuszowym 65. konkursie Najpiękniejsze Polskie Książki 2024 nasza publikacja otrzymała wyróżnienie w kategorii „Literatura popularnonaukowa i naukowa (humanistyka, matematyczno-przyrodnicze)”. Konkurs organizuje Polskie Towarzystwo Wydawców Książek, a przyznawane nagrody są współfinansowane przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS. W tym roku wzięło w nim udział 139 firm wydawniczych, które nadesłały 263 tytuły opracowane przez polskich twórców formy książek (nominowane pozycje można obejrzeć w katalogu konkursowym). Uroczyste rozstrzygnięcie konkursu odbyło się 15 maja 2025 roku w sali im. Goethego Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, również w ramach Międzynarodowych Targów Książki.
Bardzo dziękujemy Szanownym Jury obu konkursów za przyznane laury! Informujemy również, że książka jest do nabycia w naszym Muzeum (w sprawie sprzedaży wysyłkowej prosimy o kontakt mailowy na adres: kontakt@muzeumwolin.pl). Kontynuujemy także prace redakcyjne nad drugim tomem „Nad Dziwnę i Świnę”, który ukaże się już wkrótce…
4 maja 2025 roku o godz. 16:00 w naszym Muzeum odbędzie się promocja pierwszego tomu książki „Nad Dziwnę i Świnę”. Zawiera ona wspomnienia i wywiady z pierwszymi polskimi osadnikami Ziemi Wolińskiej, nagrane na taśmy magnetofonowe przez Andrzeja Kaubego ponad pół wieku temu. Weterani różnych armii, partyzanci, syberyjscy zesłańcy i więźniowie niemieckich obozów opowiedzieli o swoich wojennych losach, a także o pionierskim trudzie w nowej „małej ojczyźnie” – nad Dziwną i Świną. Te dokumentalne nagrania zostały opublikowane w formie książki. Jej dwadzieścia trzy rozdziały zilustrowano archiwalnymi fotografiami (autorem większości z nich jest A. Kaube), a także zdjęciami eksponatów ze zbiorów naszego Muzeum. Czytelnikom udostępniono też oryginalne nagrania z „taśm Kaubego” – można je odsłuchać po zeskanowaniu urządzeniem mobilnym kodów QR, zamieszczonych w publikacji. Serdecznie zapraszamy wszystkich na spotkanie promocyjne tomu, które odbędzie się w 80 rocznicę zakończenia walk o Wolin. O książce opowiedzą jej redaktorzy, a będzie można ją nabyć po spotkaniu.
Uwaga: to nie prima aprilis! Od 1 kwietnia 2025 roku wprowadzamy wspólne bilety wstępu z Centrum Słowian i Wikingów „Wolin-Jomsborg-Vineta”. Bilet normalny kosztuje 32 zł, a ulgowy 28 zł. Opiekunom grup zorganizowanych (1 opiekun na 10 zwiedzających) przysługuje bilet darmowy.
Wspólne bilety nie obowiązują:
w poniedziałki i dni ustawowo wolne od pracy, kiedy Muzeum jest zamknięte;
we wtorki, kiedy wstęp do Muzeum jest darmowy;
w trakcie imprez masowych, organizowanych przez Stowarzyszenie Centrum Słowian i Wikingów „Wolin-Jomsborg-Vineta”;
poza sezonem (od 1 listopada do 31 marca), kiedy Centrum Słowian i Wikingów w Wolinie jest nieczynne dla zwiedzających.
Wspólne bilety są sprzedawane do 31 października 2025 roku w kasach Muzeum i Centrum na specjalnych blankietach. Pamiętajcie: każdy wspólny bilet powinien mieć pieczęć Muzeum lub Centrum!
Legendarne zatopione miasto Wineta znów się ukazuje – tym razem na łamach niezwykłej książki, wydanej przez nasze Muzeum. W ten sposób chcielibyśmy uczcić tegoroczny jubileusz: setną rocznicę urodzin jej autora, prof. dra hab. Ryszarda Kiersnowskiego (1925–2006), wybitnego historyka, jednego z czołowych polskich mediewistów i twórcy polskiej szkoły numizmatycznej. Po 75 latach od pierwszego wydania składamy na ręce Czytelników przedruk tej publikacji, wzbogacony o obszerny komentarz naukowy współczesnych badaczy. To wyjątkowa książka, która zabiera Czytelnika w świat dawnych podań, skandynawskich sag o wikingach z Jomsborga, średniowiecznych kronik i dzieł pierwszych badaczy historii Pomorza. Na jej kartach prześledzić można powstanie i rozwój legendy o Winecie – mieście zatopionym z Bożego rozkazu przez pychę jego mieszkańców – na przestrzeni prawie 900 lat. Ponieważ jedną z głównych tez tej pracy jest utożsamienie legendarnej Winety z Wolinem, uznaliśmy, że drugie wydanie książki powinno ukazać się właśnie w naszym mieście nad Dziwną!
Spotkanie promocyjne odbędzie się 28 lutego 2025 r. o godz. 17:00, a poprowadzi je dyrektor Muzeum, Damian Chmiel. O „Legendzie Winety” i jej autorze opowiadać będą pomysłodawcy i redaktorzy publikacji, historycy i archeolodzy związani zawodowo z Wolinem: dr Karolina Kokora i dr Wojciech Filipowiak.
Serdecznie zapraszamy wszystkich, którzy chcą posłuchać i porozmawiać o dawnej oraz współczesnej literaturze przy filiżance kawy i ciastkach. Książki będą dostępne do nabycia na spotkaniu.
„Pod drugiej stronie Pomorza”, niczym po drugiej stronie lustra. Bo historia Kaszub to jakby odbicie, czy też alternatywna wersja historii naszym ziem. Słowiańska ludność przez wieki pozostała tam przy swej kulturze i języku. Jest to jedyna grupa etniczna na południowym wybrzeżu Bałtyku, której nie spotkały masowe przesiedlenia. Z drugiej strony, historia wielokrotnie brutalnie doświadczała Kaszubów. W dziejach naszych wysp zapisali się natomiast jako współtwórcy lokalnego rybołówstwa.
Czym dla Kaszubów jest ich ziemia i morze? Jak kaszubskość współgra z polskością? O czym chcą, a o czym nie chcą pamiętać? I dlaczego czasem noworodkowi trzeba wyrwać zęby?
O historii, współczesności, tożsamości i lokalnych gusłach porozmawiamy ze Stasią Budzisz, autorką książki „Welewetka. Jak zanikają Kaszuby”.
25 listopada 2025 r., godz. 18.00
Prowadzenie: Piotr Oleksy
Wstęp wolny!
Stasia Budzisz – niezależna reporterka. Pisze dla OKO.press, Krytyki Politycznej, Nowej Europy Wschodniej i Przekroju. Zajmuje się Kaukazem, Europą Wschodnią i Kaszubami. W 2019 roku zadebiutowała książką reporterską „Pokazucha. Na gruzińskich zasadach”. W 2023 roku ukazał się jej drugi reportaż o rodzinnych Kaszubach, „Welewetka. Jak znikają Kaszuby”.
Cykl Archipelag Idei został dofinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego. Patronem Honorowym cyklu jest Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego, pan Olgierd Geblewicz.
Tym razem w ramach cyklu Archipelag Idei przyjrzymy się najbliższemu otoczeniu. Profesor Jacek Tylkowski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu opowie nam o przyrodniczych uwarunkowaniach, z którymi musi mierzyć się Bałtyk. Profesor Tylkowski od lat obserwuje zmiany zachodzące na naszym wybrzeżu z perspektywy Białej Góry koło Międzyzdrojów, gdzie znajduje się stacja badawcza UAM. Zapytamy go więc o zmiany, które dostrzegł w tym czasie, a także o historię morza i Zalewu Szczecińskiego. Skupimy się jednak na przyszłości, z troską spoglądając na warunki ekologiczne.
Jaka przyszłość czeka „nasze morze” i nasze wyspy? Czy Bałtyk obumiera? A może budzi się do życia pochłaniając coraz więcej lądu? Jak pogodzić rybołówstwo z troską o ekologię? Czy inwestycje budowlane w strefie nadbrzeżnej są ryzykowne?
Zapraszamy 25 października 2024 r., o godzinie 18.00. Spotkanie odbędzie się w Muzeum Regionalnym im. A. Kaubego w Wolinie (wejście główne). Są to tematy, na które naprawdę powinniśmy rozmawiać!
Cykl spotkań Archipelag Idei jest realizowany dzięki wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego. Patronem honorowym cyklu jest Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego, pan Olgierd Geblewicz.
Czym jest „tupolewizm” i w jakiej skali zaznaczył się w pierwszych tygodniach wojny za wschodnią granicą?
Gdzie zaznaczyły się słabe, a gdzie mocne strony naszego państwa?
Dlaczego stosunki-polsko ukraińskie zamknęły się w spirali napięć?
W jakim stanie jest ukraińska armia i społeczeństwo?
O tym, i nie tylko o tym, opowiadał nam Zbigniew Parafianowicz na ostatnim spotkaniu z cyklu Archipelag Idei. Opowiadał z charakterystyczną dla siebie swadą, lekko balansując między ujęciami teoretycznymi a przykładami wyciągniętymi z frontowego błota i gabinetowych plotek.
